ਲੰਗਰ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਆਈਫੋਨ ਦਾਨ: 10 ਫੋਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸਿਲਸਿਲਾ, ਮੀਡੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਕੱਢਿਆ ਡਰਾਅ

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਇਆ ‘ਆਈਫੋਨ ਲੰਗਰ’, 10 ਫੋਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮੀਡੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਡਰਾਅ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ/ਪੰਜਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ‘ਲੰਗਰ’ ਦੀ ਚਰਚਾ ਜ਼ੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਆਈਫੋਨ (iPhone) ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਿਰਫ਼ 10 ਆਈਫੋਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚਾ ਦਾਨ ਹੈ ਜਾਂ ਮੀਡੀਆ ਸਟੰਟ?

ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ?

ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਵਲੋਂ ‘ਆਈਫੋਨ ਲੰਗਰ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਆਈਫੋਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 10 ਆਈਫੋਨ ਹੀ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰਾਅ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਈਫੋਨ ਮਿਲੇ ਵੀ।ਇਸ ਪੂਰੇ ਆਯੋਜਨ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮੈਂਟ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਡੀਆ ਸਟੰਟ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੀਡੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰਾਅ ਕੱਢਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ?

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੰਗਰ ਸਿਰਫ਼ 10 ਫੋਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਆਯੋਜਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੇਵਾ ਸੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ?ਕੁਝ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਾਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲਾਂ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਦਮ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਫੋਨ ਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੇਵਾ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਕੁਝ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ।

ਮੀਡੀਆ ਸਟੰਟ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲਾਂ

ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਾ ਆਯੋਜਨ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਡੀਆ ਸਟੰਟ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ 10 ਫੋਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੱਢਣਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਸੇਵਾ।ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਦਾਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ? ਸਿਰਫ਼ 10 ਫੋਨ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਿਉਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਸਟੰਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਟਰੈਂਡ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਦਮ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਯੂਜ਼ਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਜੇਕਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕਰੋ, ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੁਲਾਉਣਾ?” ਦੂਜੇ ਯੂਜ਼ਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਤਾਂ ਹੋਈ, ਇਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।”ਕੁਝ ਯੂਜ਼ਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਲੰਗਰ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੰਗਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਸਭ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ, ਨਾ ਕਿ ਮਹਿੰਗੇ ਫੋਨ ਦੇ ਕੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣਾ।

ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂ

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੀ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ। ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ – ਨਾ ਜਾਤੀ, ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ।ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ‘ਆਈਫੋਨ ਲੰਗਰ’ ਦੀ ਗੱਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਲੰਗਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਤ ਕੇ ਮੀਡੀਆ ਸਟੰਟ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ?

ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਦਾਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਕੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਨਿਜੀ ਪਸੰਦ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਕੀ?

ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ‘ਆਈਫੋਨ ਲੰਗਰ’ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਸਟੰਟ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੇਵਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 10 ਫੋਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੀਡੀਆ ਸਟੰਟ ਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ