ਜਲੰਧਰ ‘ਚ ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਮੇਲੇ ਦੀਆਂ ਧੂਮਾਂ: ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਟੀਕਿਆ ਮੱਥਾ, ਜਾਣੋ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ

ਜਲੰਧਰ ’ਚ ਸਜਿਆ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਮੇਲਾ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਸੰਗਤ

ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ੍ਰੀ ਸਿੱਧ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਲਈ ਆਸਥਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਅਨੰਤ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਇੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ, ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਸੁੱਖਣਾ ਸੁੱਖਦੇ ਹਨ।

ਆਸਥਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ

ਸ੍ਰੀ ਸਿੱਧ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਡੂੰਘੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।ਮੇਲੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਇਲਾਕਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਸਟਾਲ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮੇਲੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਲਈ ਮੇਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੌਕਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੈ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਮੇਲੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ?

ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲੋਕ-ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਲੋਕ-ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਨੰਤ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਮੌਕੇ ਸਜਦਾ ਹੈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੇਲਾ

ਹਰ ਸਾਲ ਅਨੰਤ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਖਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਸੰਗਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਲ ਵੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੱਕ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਲੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਇੰਤਜ਼ਾਮ

ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਰੱਖਣਾ, ਭੀੜ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ, ਪਾਰਕਿੰਗ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਸਕਣ।

ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੇਲਾ

ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਜਲੰਧਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੱਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਰੌਣਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖਾਸ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਤਾਂ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਸੈਲਾਬ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਸੰਗਤ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰ ’ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਹ ਮੇਲਾ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।